Van Haïti tot Kameroen en van Egypte tot Indonesië. Wereldwijd breken op steeds meer plaatsen voedselrellen uit. Vooral in de steden komen de allerarmsten in opstand tegen de hoge prijzen voor rijst en graan. Volgens de Verenigde Naties is er in 37 landen al sprake van een noodsituatie. Naast de kredietcrisis bepaalt ook voedselzekerheid dit weekend de jaarvergadering van het IMF en de Wereldbank.

"Een arme familie in Bangladesh moet nu haar halve inkomen neertellen voor zo'n zak rijst van twee kilo." Robert Zoellick, president van de Wereldbank zwaaide deze week op een persconferentie in Washington met een jutezak met rijst. Wereldwijd is de prijs voor rijst afgelopen twee maanden met 75% gestegen en daardoor voor veel mensen onbetaalbaar geworden.

'Dramatische situatie'
Internationaal dringt de ernst van de situatie steeds meer door. Naast Zoellick uitte de Britse premier Gordon Brown deze week zijn bezorgdheid over de hoge voedselprijzen. "De situatie is dramatisch",  zegt ook Agnes van Ardenne, die Nederland bij de FAO (de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties) vertegenwoordigt. "We hebben nog nooit zulke hoge prijzen gezien." Zelfs in Italië, waar de FAO gevestigd is, zijn de prijsstijgingen merkbaar volgens Van Ardenne: "Er was hier een pastaprotest omdat de oogst op Sicilië tegenviel en de prijzen van pasta de lucht in schoten."

Maar de voedselcrisis raakt vooral de mensen in ontwikkelingslanden, zegt Rudy Rabbinge van de Universiteit Wageningen en gespecialiseerd in voedselveiligheid: "In het Westen geven mensen gemiddeld niet meer dan twaalf procent van hun inkomen aan voedsel uit, maar voor mensen in ontwikkelingslanden is dat wel de helft. En met de stijgende prijzen kan dat oplopen tot driekwart van hun inkomen. En dat geeft natuurlijk grote problemen."
 
Oorzaken
De huidige voedselcrisis is het gevolg van een complex van factoren. Zo kampen landen met een tegenvallende oogst als gevolg van de klimaatverandering. Maar ook de toenemende welvaart in China en India speelt een grote rol. Steeds meer Chinezen en Indiërs kunnen zich nu vlees permitteren en daar is veel graan voor nodig.  Bovendien is het voedselsysteem veel gevoeliger geworden voor veranderingen, volgens Rabbinge: "Als er ergens voedseltekorten waren konden de overschotten elders worden aangesproken. Maar de overschotten slinken door de vraag naar biobrandstoffen. Een groot deel van de Amerikaanse mais die overblijft wordt daar bijvoorbeeld voor gebruikt."  

De Afrikaanse landen hebben de afgelopen jaren te weinig geïnvesteerd in de landbouw. En de donorlanden laten het inmiddels ook afweten. "In de jaren negentig ging nog tien tot vijftien procent van de ontwikkelingshulp naar landbouw. Nu is dat nog maar hooguit drie procent", zegt voedselexpert Rudy Rabbinge.

Aandacht voor boeren
Als minister voor Ontwikkelings-samenwerking was Van Ardenne ver-antwoordelijk voor de afbouw van hulp aan de landbouwsector. Nu pleit ze voor meer aandacht voor de Afrikaanse boeren. Goede zaden en kunstmest moeten de landbouw een stimulans geven. De Wereldbank heeft al laten weten haar steun aan de Afrikaanse landbouw uiteindelijk te zullen verdubbelen tot 800 miljoen euro.